Béla Bartók

Cudowny Mandaryn

Drewniany Książę

Iván Fischer
Dyrygent
Budapest Festival Orchestra
Krisztián Gergye
choreograf
Krisztián Gergye Company

W spuściźnie Bartóka znajdują się dwa balety: Drewniany książę (1914-1917) oraz Cudowny Mandaryn (1918-1919; ork. 1922-1923). W obu dziełach znać fascynację siłami Natury. Oba dzieła przypominają nam, że nasza od tych sił niezależność jest wielką mrzonką świata nowoczesnego.

W Drewnianym księciu, opartym na motywach ludowych, Wróżka (strażniczka Natury) nie chce dopuścić do miłości Księżnej i Księcia. W Cudownym Mandarynie w tytułowej postaci skupia się siła pożądania, którego nie jest w stanie stłumić nawet wielokrotnie zadawana śmierć (premiera kolońska tego baletu zakończyła się skandalem porównywalnym tylko z paryskim wystawieniem Święta wiosny Igora Strawińskiego). Obie partytury eksplorują siły psychiczne – irracjonalne i nieludzkie – za pomocą języka muzycznego, którego wyrafinowanie zapewnia im czołowe miejsce w muzyce XX wieku. Ich surowość i „prymitywizm” osiąga w punktach szczytowych temperaturę lawy. A Bartókowski geniusz narracji sprawia, że te parabole o miłości i  samotności wciąż przemawiają po stu niemal latach z potężną siłą. [Marcin Trzęsiok]


Ivan Fischer
Photo: Marco Borggreve

Iván Fischerjest założycielem i dyrektorem muzycznym Budapest Festival Orchestra, a także dyrektorem artystycznym berlińskiej Konzerthaus i Koncerthausorchester. W minionych latach dał się poznać również jako znakomity kompozytor, którego utwory są wykonywane w USA, Holandii, Belgi, Węgrzech, Niemczech i Austrii. Na swoim kącie ma wiele udanych produkcji operowych. Liczne światowe tournee wraz z BFO, a także seria nagrań dokonanych dla Philips Classics, a później Channel Classic – znakomicie przyjętych przez krytykę i świetnie się sprzedających –  nadały Ivánowi Fischerowi rangę jednego z najlepszych światowych dyrektorów muzycznych.

Artysta współpracuje z najlepszymi orkiestrami na świecie: ponad dziesięć razy prowadził Filharmoników Berlińskich, a każdego roku spędza dwa tygodnie pracując z Royal Concertgebouw Orchestra w Amsterdamie. Jest również dyrygentem gościnnym orkiestr amerykańskich, m.in. New York Philharmonic oraz Cleveland Orchestra. Jako dyrektor muzyczny prowadził brytyjską Kent Opera oraz Opéra National w Lyonie, a także był pierwszym dyrygentem National Symphony Orchestra w Waszyngtonie. Wiele spośród jego nagrań zostało uhonorowanych prestiżowymi, międzynarodowymi nagrodami.

Studiował fortepian, skrzypce, a później wiolonczelę i kompozycję w Budapeszcie, by następnie kontynuować edukację w Wiedniu, w klasie dyrygentury Hansa Swarowsky’ego.

Iván Fischer otrzymał wiele międzynarodowych odznaczeń, m.in. Złoty Medal Prezydenta Republiki Węgierskiej, w 2006 roku został uhonorowany najbardziej prestiżowym odznaczeniem na Węgrzech – nagrodą Kossutha, w 2011 otrzymał nagrodę Royal Philharmonic Society Music, węgierską nagrodę Prima Primissima oraz holenderską Ovatie Prize. W 2013 został członkiem honorowym Royal Academy of Music w Londynie, a w 2016 otrzymał nagrodę argentyńskiego Związku Krytyków Muzycznych dla najlepszego zagranicznego kompozytora.


Budapest Festival Orchestra

Budapest Festival OrchestraGdy ponad 30 lat temu Ivan Fischer założył Budapest Festival Orchestra, było to spełnieniem jego osobistego marzenia. Filozofią zespołu jest całkowity brak codziennej rutyny. Wiąże się to z podejmowaniem ryzyka, inicjatywą i swobodą w działaniu w odmienny sposób. Z tego powodu każdy koncert jest jak radość odkrywania nieznanego terytorium, podróż ku nowym horyzontom w muzyce.

Motorem napędowym zespołu jest otwartość na nowe i nieznane oraz ciekawość i dbałość o szczegóły. To nowatorskie podejście do muzyki, zaangażowanie członków orkiestry i ciągłe dążenie do doskonałości czynią Budapest Festival Orchestra najmłodszym zespołem, wymienianym w pierwszej dziesiątce najlepszych orkiestr świata.

Znakomite wykonania, pomysłowość i wyróżniające brzmienie zespołu zaowocowało licznymi odznaczeniami. Dwukrotnie otrzymali nagrody Gramophone, ‘oskary klasycznej muzyki’, a także byli nominowani do Grammy. Obok licznych sukcesów i koncertów w najważniejszych miejscach na świecie, misją orkiestry jest służba lokalnej publiczności, dla której zagrali ponad 70 koncertów.

Ponadto, BFO coraz częściej występuje w nietypowych miejscach – w domach opieki, opuszczonych synagogach, szpitalach, placówkach opieki nad dziećmi, więzieniach i szkołach – w których może nawiązać bliski kontakt z publicznością. Do innowacyjnych koncertów należy jeden z najważniejszych projektów ‘Dancing on the Square’, łączący muzykę i taniec z ideami pozaartystycznymi, jak kreatywność, tolerancja i równe szanse. Jeszcze inną ważną inicjatywa są tzw. ‘Cocoa Concerts’ – cykl skierowany do dzieci chorych na autyzm i ich rodzin.