Ludwig van Beethoven

VI Symfonia Pastoralna

Alexander von Zemlinsky

Symfonia liryczna

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Michael Nagy
baryton

„Więcej uczucia niż malarstwa” – tak brzmi uwaga, jaką umieścił w partyturze VI Symfonii „Pastoralnej” (1808) Ludwig van Beethoven (1770-1827). Zrozumiałe to zastrzeżenie, bo tytuły poszczególnych części (I. Pojawienie się przyjemnych uczuć po przybyciu na wieś, II. Scena nad strumieniem, III. Zabawa wieśniaków, IV. Burza, V. Pieśń pastuszka – radosne i dziękczynne odczucia po burzy) mogłyby sugerować bardziej naiwne odczytanie jej przesłania. Mimo że już przed Beethovenem uprawiano gatunek symfonii programowej (m.in. Carl Ditters von Dittersdorf), dopiero „Pastoralna” stała się kamieniem milowym w historii muzyki, otwierając wielki rozdział programowości romantycznej (a także eksperymenty formalne: nikt nie napisał wcześniej symfonii pięcioczęściowej). A jednak jest ona z ducha oświeceniowa, a właściwie – sentymentalna, jakby z Marzeń samotnego wędrowca Rousseau poczęta. To hymn na część prostoty, natury i przyrodzonej dobroci.

Alexander von Zemlinsky (1871-1942), dziś powoli przywracany naszej pamięci, należał do śmietanki artystycznej modernistycznego Wiednia. Cenili go nadzwyczajnie Bruckner (u którego studiował), Brahms (polecał go wydawcom), Mahler (dyrygował jego operą), Schönberg (ożenił się z jego siostrą), Webern i Berg. Ten ostatni złożył mu wiekopomny hołd w postaci Suity lirycznej na kwartet smyczkowy, nawiązującej do Symfonii lirycznej (1923) Zemlinsky’ego. Dzieło to jest odpowiedzią na Mahlerowską Pieśń o ziemi, także przeznaczone na sopran i baryton oraz orkiestrę, i także wykorzystujące egzotyczną poezję (Mahler – chińską, Zemlinsky – wiersze Rabindranatha Tagore, podówczas sławnego Noblisty rodem z południa Indii). Jest to siedem pieśni o miłości nieszczęśliwej i o rozstaniu. Sopran i baryton śpiewają je na zmianę, nigdy w duecie. Ale owiewa je mistyczna aura, oddana za pomocą niuansów barwy i harmonii, które czarują i zniewalają – tym bardziej, że po dekadach zapomnienia możemy je odkrywać jakby na nowo. [Marcin Trzęsiok]


Alexander Liebreich

Alexander Liebreichuważany jest za jednego z najaktywniejszych dyrygentów swojego pokolenia. Funkcję dyrektora artystycznego Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach objął w roku 2012, zdobywając w kraju powszechne uznanie jako ten, który odkrył na nowo brzmienie orkiestry i wpisał je w dorobek artystyczny tego szczycącego się bogatą tradycją zespołu. W latach 2006-2016 był także głównym dyrygentem Monachijskiej Orkiestry Kameralnej, która pod jego kierownictwem wprowadziła do repertuaru nowe formy koncertowe i znacząco się rozwinęła. W latach 2011-2014 jako dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Tongyeong (TIMF) w Południowej Korei, wywarł istotny wpływ na dalszy dynamiczny rozwój Festiwalu. Pod jego kierownictwem artystycznym w maju 2016 roku w nowej sali koncertowej NOSPR odbyła się druga już edycja Fstiwalu Katowice Kultura Natura.

Z wyjątkową intuicją i biegłością Liebreich nieustannie poszukuje nowych perspektyw artystycznych. Ma głęboką świadomość historycznego, politycznego i społecznego wymiaru muzyki; uważa, iż przedstawianie i utrwalanie teraźniejszości jest obowiązkiem wobec przyszłości. Muzyka wokalna od zawsze pełniła w jego życiu szczególną rolę. Urodzony w Ratyzbonie, od wczesnych lat chłonął tradycję chóralną swego rodzinnego miasta. Oprócz dyrygentury studiował śpiew, zajmując się także filologią romańską i historią muzyki. Prowadził wiele wybitnych orkiestr, występując w znakomitych salach koncertowych – ostatnio w Musikverein w Wiedniu, Suntory Hall w Tokio i Cité de la Musique w Paryżu.


NOSPR

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego reprezentującego Polskę na międzynarodowej scenie artystycznej. Zespół utworzył w 1935 w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. Przez okres funkcjonowania zespołu jego dyrektorami artystycznymi byli tak wybitni dyrygenci, jak Witold Rowicki, Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit i Gabriel Chmura. 31 sierpnia 2012 funkcję dyrektora artystycznego i I dyrygenta  objął Alexander Liebreich. Pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym – Jan Krenz.

Z zespołem występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów, m.in. Martha Argerich, Leonard Bernstein, Placido Domingo, Barbara Hendricks, Paweł Klecki, Kiryłł Kondraszyn, Witold Lutosławski, Mischa Maisky, Neville Marriner, Kurt Masur, Ivan Monighetti, Kun Woo Paik, Krzysztof Penderecki, Maurizio Pollini, Mścisław Rostropowicz, Artur Rubinstein, Jerzy Semkow, Isaac Stern czy Krystian Zimerman.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia orkiestra zrealizowała ponad 200 płyt CD dla wielu renomowanych wytwórni (m.in. Decca, EMI, Philips, Chandos, Naxos). Za dokonania fonograficzne NOSPR wyróżniony został licznymi nagrodami, m.in. Diapason d’Or Grand Prix du Disque de la Nouvelle Académie du Disque, Cannes Classical Award, Midem Classical Award.

Orkiestra występowała niemal we wszystkich krajach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. W ostatnich latach NOSPR zrealizowała wiele projektów, m.in. Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara. Od 2005 NOSPR jest organizatorem biennale – Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.