Sala Koncertowa NOSPR
Claude Debussy

L'enfant prodigue

Tigran Mansurian

Requiem

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
RIAS Kammerchor
Johanna Winkel
sopran
Christian Elsner
tenor
Stephan Genz
baryton
Anja Petersen
sopran
Andrew Redmond
baryton

Lia przysłuchuje się radosnym dźwiękom śpiewanym w oddali, jednocześnie wyrażając tęsknotę za synem, którego już nigdy nie zobaczy. Śpiewa arię „Azaël, Azaël, dlaczego mnie opuściłeś?”, która stała się najsławniejszym fragmentem kantaty.

 

Kiedy w 1884 roku Claude Debussy (1862–1918) zdobył pierwszą nagrodę w prestiżowym konkursie kompozytorskim Grand Prix de Rome, miał zaledwie 22 lata. Był to niebywały sukces dla młodego twórcy, który umożliwiał mu czteroletni pobyt w słynnej Villa Medici w Rzymie pośród malarzy, rzeźbiarzy, architektów, grafików i muzyków. Przedmiotem konkursu było skomponowanie kantaty L’enfant prodigue (Syn marnotrawny) do tekstu Ėdouarda Guinanda (1838–1909), opowiadającego biblijną scenę. Debussy napisał dzieło zaledwie w trzy tygodnie i zagrał je na fortepianie jurorom konkursu w Institut de France 7 czerwca 1884 roku.

Kantata składa się z dziewięciu numerów, w których pojawiają się trzy postacie: tytułowy syn Azaël, jego ojciec Simeon i matka Lia. W orkiestrowym Prélude Debussy ewokuje nastrój orientalnego wschodu słońca poprzez interesujące operowanie pojedynczymi arabeskowymi liniami instrumentów dętych na tle smyczków i harfy. Lia przysłuchuje się radosnym dźwiękom śpiewanym w oddali, jednocześnie wyrażając tęsknotę za synem, którego już nigdy nie zobaczy. Śpiewa arię „Azaël, Azaël, dlaczego mnie opuściłeś?”, która stała się najsławniejszym fragmentem kantaty. Jej mąż Simeon próbuje ją pocieszyć i dodać otuchy. W Cortège et air de danse wchodzą ich dzieci, niosąc kwiaty, owoce, wypełnione po brzegi puchary i wykonują orientalny taniec przy wtórze fletu piccolo i tamburynu. Fragment ten przywołuje na myśl późniejsze Epigrafy antyczne Debussy’ego, jak i Lakmé Delibesa. Pojawia się Azaël, który wyraża swój ból, widząc odchodzących braci i siostry. Jego arię przepełnia smutek za czasem, który minął, wspomina miejsca, w które przychodził ze swoją matką i zadaje sobie pytanie, czy powinien powrócić do wioski („Panie, Panie, zasłużyłem sobie na taki los”). Z oddali słychać taneczną muzykę. Powraca Lia, zauważa biednego wędrowca, który wydaje jej się niezwykle znajomy. Po dramatycznym rozpoznaniu Lia i Azaël śpiewają pełen wzruszenia duet „Błogosławione chwile”. Przybywa Simeon ze słowami: „Mój syn powrócił”, a Azaël upada na kolana i prosi go o przebaczenie. Ojciec śpiewa pełną radości arię: „Idźcie na pola, idźcie na rynek” i mocno go przytula. Słudzy zaczynają grać na instrumentach. L’enfant prodigue kończy podniosły, pochwalny chorał, śpiewany przez tercet solistów na cześć Boga „Chwała Tobie Panie”.

Kantata była rzadko wykonywana za życia kompozytora, a sam Debussy wypowiedział się o niej bardzo krytycznie, że jest „teatralna, amatorska i nudna”, mimo to dokonał rewizji utworu w latach 1907–1908 i na nowo skomponował część czwartą i piątą, dookreślając dzieło jako „scenę liryczną w jednym akcie”. Chociaż w utworze można usłyszeć wpływy modnej wtedy muzyki Gounoda, Delibesa i Masseneta, pojawiają się fragmenty bardzo oryginalne (Prélude, Cortège et air de danse), zapowiadające późniejszy styl Debussy’ego.

 

Tigran Mansurian (ur. 1939) jest uznawany za najwybitniejszego kompozytora Armenii. Jego styl opiera się na połączeniu tradycyjnej muzyki ormiańskiej ze zdobyczami XX-wiecznymi, inspiracje literackie czerpie z nowszej i dawnej poezji ormiańskiej. Skomponowane w 2011 roku Requiem dedykowane jest pamięci ofiar ludobójstwa Ormian, dokonanego przez Turcję w latach 1915–1917. Łacińskie teksty kompozycji łączą się z muzyką o silnym zabarwieniu narodowym, często twórca wykorzystuje charakterystyczny styl melizmatyczny o nieco orientalnym zabarwieniu. Mocno ekspresyjne partie smyczków kontrastują z kontemplacyjnymi fragmentami wokalnymi. Jednogłosowy śpiew chóru ma często charakter antyfonalny, co zbliża melodykę Requiem do muzyki ludowej.

Kompozycję otwiera oszczędne i surowe w wyrazie Requiem aeternam, w którym Mansurian przeciwstawia sobie głosy męskie i żeńskie na tle subtelnego pizzicata smyczków. Początkowo energiczne Kyrie eleison ewoluuje w żałobny taniec. Po dramatycznym Dies irae, ze złowrogą repetycją dźwięku i agresywnymi motywami smyczkowymi, następuje lamentacyjne Tuba mirum z inwokacyjnymi partiami głosów solowych. W Lacrimosa Mansurian powraca do ekspresywnej repetycji Dies irae, a agresywne brzmienia orkiestry w Domine Jesu Christe przeciwstawia partiom chóralnym. Sanctus oraz Agnus Dei uspokajają narrację, wnoszą do utworu nastrój łagodnego wyciszenia. Dzieło Mansuriana jest jedynym requiem skomponowanym przez ormiańskiego kompozytora. Jesienią 2017 roku nagranie utworu było nominowane do nagrody Grammy na najlepszą klasyczną kompozycję roku oraz najlepsze wykonanie chóralne (Münchener Kammerorchester, RIAS Kammerchor, dyr. Alexander Liebreich).

Wojciech Stępień

 


Alexander Liebreich

Alexander Liebreichod września 2012 r. jest dyrektorem artystycznym i I dyrygentem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Od 2015 r. pełni funkcję dyrektora artystycznego Festiwalu Katowice Kultura Natura, w ostatnim czasie powierzono mu również kierownictwo artystyczne Festiwalu Richarda Straussa w Garmisch-Partenkirchen. Ponadto został przewodniczącym Towarzystwa Richarda Straussa jako następca Wolfganga Sawallischa i Brigitte Fassbaender.

W latach 2006–2016 piastował stanowisko I dyrygenta i dyrektora artystycznego Münchener Kammerorchester, z którą dokonał licznych nagrań płytowych. Najnowszy album zawierający Requiem T. Mansuriana (ECM), powstały we współpracy z RIAS Kammerchor, uzyskał nominacje do nagród International Classical Music Awards 2018 i Grammy 2018.

Koncertował z wieloma wiodącymi orkiestrami, m.in.: Royal Concertgebouw Orchestra, Orchestre National de Belgique, BBC Symphony Orchestra, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo, NHK Symphony Orchestra, Tonhalle-Orchester Zürich. Współpracował z artystami tej miary, co: Lisa Batiashvili, Krystian Zimerman, Frank Peter Zimmermann, Gautier Capuçon, Leila Josefowicz czy Isabelle Faust.

W październiku 2016 r. Bawarskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Nauki i Sztuki przyznało mu nagrodę specjalną w dziedzinie kultury.

W grudniu 2017 r. został mianowany głównym dyrygentem i dyrektorem artystycznym Praskiej Radiowej Orkiestry Symfonicznej.

Studiował w monachijskiej Hochschule für Musik und Theater i salzburskim Mozarteum, zdobywając swoje pierwsze doświadczenia artystyczne pod kierunkiem Michaela Gielena i Nikolausa Harnoncourta. Silny wpływ wywarł nań również jego mentor, Claudio Abbado, z którym współpracował podczas projektów z udziałem Berliner Philharmoniker i Gustav Mahler Jugendorchester.

W styczniu 2017 r. nagranie płytowe Szymanowski, Lutosławski – dokonane przez NOSPR pod batutą Alexandra Liebreicha, z udziałem Gautiera Capuçona – zostało uhonorowane International Classical Music Award; jest to trzeci album serii z muzyką polską klasyków XX wieku.


NOSPR

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego reprezentującego Polskę na międzynarodowej scenie artystycznej. Zespół utworzył w 1935 w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. Przez okres funkcjonowania zespołu jego dyrektorami artystycznymi byli tak wybitni dyrygenci, jak Witold Rowicki, Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit i Gabriel Chmura. 31 sierpnia 2012 funkcję dyrektora artystycznego i I dyrygenta  objął Alexander Liebreich. Pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym – Jan Krenz.

Z zespołem występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów, m.in. Martha Argerich, Leonard Bernstein, Placido Domingo, Barbara Hendricks, Paweł Klecki, Kiryłł Kondraszyn, Witold Lutosławski, Mischa Maisky, Neville Marriner, Kurt Masur, Ivan Monighetti, Kun Woo Paik, Krzysztof Penderecki, Maurizio Pollini, Mścisław Rostropowicz, Artur Rubinstein, Jerzy Semkow, Isaac Stern czy Krystian Zimerman.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia orkiestra zrealizowała ponad 200 płyt CD dla wielu renomowanych wytwórni (m.in. Decca, EMI, Philips, Chandos, Naxos). Za dokonania fonograficzne NOSPR wyróżniony został licznymi nagrodami, m.in. Diapason d’Or Grand Prix du Disque de la Nouvelle Académie du Disque, Cannes Classical Award, Midem Classical Award.

Orkiestra występowała niemal we wszystkich krajach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. W ostatnich latach NOSPR zrealizowała wiele projektów, m.in. Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara. Od 2005 NOSPR jest organizatorem biennale – Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.


RIAS Kammerchor

RIAS Kammerchorspotyka się z entuzjastycznym przyjęciem na całym świecie. Jego profil artystyczny jest jedyny w swoim rodzaju. Pośród chórów profesjonalnych zespół ten jest pionierem w historycznej praktyce wykonawczej. Od momentu założenia zespołu, w 1948, RIAS (skrót: Radio in the American Sector, czyli ‘radio w amerykańskim sektorze’, pochodzi od miejsca założenia, które znajdowało się w amerykańskiej strefie okupacyjnej Berlina) stało się wzorcowym przykładem organizacji promującej modernistyczną i współczesną muzykę. W kontekście tej działalności interpretacje dzieł zarówno klasycyzmu, jak i romantyzmu nabrały intensywniejszej barwy oraz głębi. Od 2007 kierownikiem artystycznym i dyrygentem Chóru jest Hans-Christoph Rademann, który rozpoczął nowy etap w zakresie doboru repertuaru oraz kształtowania brzmienia zespołu.

W 2013 Chór Kameralny RIAS otrzymał honorową nagrodę Nachtigall, przyznawaną przez niemiecką krytykę płytową. Trzy lata wcześniej został wyróżniony przez brytyjskie wydawnictwo Gramophone i znalazł się w pierwszej dziesiątce najlepszych chórów na świecie.

Chór kameralny RIAS wraz z takimi zespołami jak Rundfunk-Sinfonieorchester oraz Rundfunkchor Berlin należy do grupy zespołów wykonawczych Radia Niemieckiego, którego udziałowcami jest Federacja Republiki Niemieckiej, miasto Berlin oraz rozgłośnia radia Berlin-Brandenburg.


Johanna Winkel

Johanna WinkelZyskała międzynarodowe uznanie jako wykonawczyni muzyki dawnej, poszerzająca konsekwentnie swój repertuar o dzieła romantyczne i współczesne. W sezonie 2016/2017 występowała m.in. z MusicAeterna pod dyrekcją Teodora Currentzisa (The Indian Queen H. Purcella), Freiburger Barockorchester z Gottfriedem van der Goltzem (IX Symfonia d-moll L. van Beethovena), Chórem Radia Bawarskiego i Howardem Armanem (dzieła F. Mendelssohna), Internationale Bachakademie Stuttgart pod dyrekcją Hansa-Christopha Rademanna (Te Deum A. Brucknera), Beethoven Orchester Bonn pod batutą Christofa Pricka (War Requiem B. Brittena).

Śpiewaczkę usłyszeć można również na najważniejszych scenach operowych. W kwietniu 2017 roku wystąpiła po raz pierwszy podczas Festiwalu Wielkanocnego w Salzburgu w roli Gerhildy w Walkirii R. Wagnera pod batutą Christiana Thielemanna; tę samą rolę przedstawiła jesienią w Chinach (Hong Kong Philharmonic, dyr. Jaap van Zweden). Po raz pierwszy zaśpiewała partię Leonory w Fideliu Beethovena w Theater für Niedersachsen i w Hildesheim, w którym kreowała również w rolę Agaty w Wolnym strzelcu C.M. von Webera w sezonie artystycznym 2016/2017.

W dorobku fonograficznym artystki znajduje się m.in. zarejestrowana z Deutsche Kammerphilharmonie Bremen płyta z oratorium Die letzen Dinge L. Spohra, zaliczona do wybitnych albumów roku 2014 według kwartalnej selekcji German Record Critics. Nagranie opery Mojżesz i Aron A. Schönberga (Teatro Real Madrid, Berliner Philharmoniker, SWR Symphony Orchestra pod dyrekcją Sylvaina Camberlinga) zdobyło nominację do nagrody Grammy 2015. Wkrótce ukaże się album z dziełami J.S. Bacha i J. Kuhnaua, które Winkler nagrana wraz z Arion Baroque Orchestra. Artystka należy ponadto do grona solistów, biorących udział w rejestracji kompletu kantat chorałowych J.S. Bacha wraz z Das Neue Orchester pod batutą Christopha Speringa.

 

 

 

 


Christian Elsner

Christian ElsnerJeden z najbardziej wszechstronnych niemieckich tenorów. Studiował śpiew u Martina Grundlera, pobierał również lekcje u Dietricha Fischer-Dieskau i Neila Semera. Zwycięzca wielu międzynarodowych konkursów wokalnych. Od 2006 roku piastuje stanowisko profesora śpiewu w Hochschule für Musik w Wurzburgu. Elsner występuje w najważniejszych salach koncertowych świata, m.in. w Filharmonii Berlińskiej, nowojorskiej Carnegie Hall, mediolańskiej La Scali czy Suntory Hall w Tokio. Pracował z takimi mistrzami batuty jak Herbert Blomstedt, Manfred Honeck, Marek Janowski, Mariss Jansons, Kent Nagano, Yannick Nézet-Séguin and Sir Simon Rattle. Na scenach operowych Elsner dał poznać się jako wybiny tenor heroiczny w rolach Siegmunda i Parsifala na deskach Deutsches Nationaltheater w Weimarze, Staatstheater w Kassel, drezdeńskiej Semperoper, wiedeńskiej Staatsoper czy Teatro Real w Madrycie. Elsner daje również recitale mistrzowskie z towarzyszeniem Gerolda Hubera i Burkharda Kehringa. Wśród bogatej dyskografii artysty znajdują się m.in. nagrania Winterreise Schuberta oraz Dichterliebe Schumanna, Lied von der Erde Mahlera, pełne wydanie dzieł Wagnera: Złota Renu (rola Loge) i Parsifala (rola tytułowa) oraz Jasia i Małgosi Humperdincka (Wiedźma). Do najważniejszych wydarzeń obecnego sezonu artystycznego Elsnera należą wykonanie Lied von der Erde Mahlera w ramach Grafenegg Festival i Mulhouse, Winterreise Schuberta w wersji Hansa Zendera we Frankfurcie nad Odrą, Requiem Dvoraka w Brukselii pod dyrekcją Hartmuta Haenchena, Mszy C-dur Beethovena pod batutą Mariisa Jansona w Lucernie, koncertowe wykonanie Parsifala Wagnera w Bazylei i Dornach oraz Euryatnhe Webera w Dreźnie. Sezon zakończy koncert Elsnera we Florencji, podczas którego zostanie wykonane oratorium Paulus Mendelssohna pod dyrekcją Fabio Luisiego. Szczególnie utalentowany tenor jest również autorem książki dla dzieci: Lennie i Pierścień Nibelungów.


Stephan Genz

Stephan GenzArtysta pochodzenia niemieckiego, szczególnie ceniony za wykonania repertuaru pieśniowego. W początkowych latach edukacji muzycznej był członkiem Thomanerchor, następnie podjął studia wokalne w klasie Hansa-Joachima Beyera w Hochschule für Musik und Theater w Lipsku. Kształcił się również pod kierunkiem Mitsuko Shirai i Hartmuta Hölla (Hochschule für Musik w Karlsruhe) oraz Dietricha Fischera-Dieskaua i Elisabeth Schwarzkopf.

Zasłynął jako zwycięzca międzynarodowych konkursów wokalnych – im. Johannesa Brahmsa w Hamburgu (1994) oraz im. Hugo Wolfa w Stuttgarcie (1994). W 1998 roku otrzymał nagrodę im. Johannesa Brahmsa, a w roku 2000 belgijscy krytycy muzyczni nadali mu tytuł Młodego Artysty Roku.

Regularnie występuje na deskach najsłynniejszych teatrów operowych oraz jest zapraszany do udziału w prestiżowych festiwalach muzycznych, m.in. w Aix-en-Provence, Baden-Baden, Edynburgu, Zermatt czy Schwarzenberg. Do grona dyrygentów, z którymi współpracował, należą m.in.: Daniel Harding, Philippe Herreweghe, Kent Nagano, Giuseppe Sinopoli, Kurt Masur i Nikolaus Harnoncourt. W swym dorobku ma szereg recitali w Londynie, Amsterdamie, Kolonii, Brukseli, Paryżu, Nowym Jorku, Moskwie, Hongkongu i Tokio.

Jego zróżnicowany repertuar znajduje odzwierciedlenie w obszernej dyskografii liczącej ponad 50 zrealizowanych nagrań płytowych. Rejestracje koncertów z udziałem artysty zostały uhonorowane takimi nagrodami, jak: Gramophone AwardPreis der deutschen SchallplattenkritikTimbre de Platine d’Opéra International; wielokrotnie otrzymał również Diapason d’Or.

Ostatnio stworzył kreację Gabriela von Eisensteina w Zemście nietoperza J. Straussa (Teatr Bolszoj), Guglielma w Così fan tutte W.A. Mozarta (Festiwal w Baden-Baden) oraz Franka-Fritza w Die tote Stadt E.W. Korngolda (Teatro La Fenice). Ponadto wystąpił w Jasiu i Małgosi E. Humperdincka (Moskwa), w operze Sen nocy letniej B. Brittena (jako Demetrius) oraz zaśpiewał partię solową w kantacie Carmina burana C. Orffa (Grand Théâtre de Genève).

W 2012 roku Stephan Genz objął stanowisko profesora w Konserwatorium Paryskim.


Anja Petersen

Anja PetersenUkończyła studia w klasach skrzypiec oraz śpiewu solowego. Już jako studentka została członkinią Neue Vocalsolisten Stuttgart. Obecnie koncertuje na scenach międzynarodowych, prezentując repertuar od baroku do współczesności. W latach 2002-2007 należała do zespołu Oldenburgisches Staatstheater, gdzie wykonywała wiele ról przeznaczonych dla sopranów liryczno-koloraturowych. W 2005 roku śpiewaczka otrzymała  Erna Schlüter Prize za wybitne osiągnięcia wokalne dla młodego wykonawcy. Brała udział w produkcjach WDR-Orchester w Kolonii, Staatstheater Wiesbaden, Theater Bremen i drezdeńskiej Semperoper. Śpiewała m.in. podczas New European Festival (Królowa Nocy) oraz premierowego wykonania kameralnej opery  Mondschatten  Younghi Paagh-Paan w Staatsoper Stuttgart (partia Polineikesa). W sezonie 2007/2008 należała do grona artystów teatru w Augsburgu. W roku 2010 była członkinią RIAS Kammerchor. W latach 2014 i 2015 pełniła funkcję wykładowcy  Universität der Künste Berlin. W 2014 brała udział w wykonaniu oratorium Die Israeliten in der Wüste Carla Philippa Emanuela Bacha w ramach Festiwalu Bachowskiego w Lipsku – rok później utwór pod batutą Christopha Speringa zarejestrowano na płycie wydanej przez wytwórnię Sony.

Ważnym punktem w karierze artystki był udział w premierze opery  Drei Gesänge am offenen Fenster Arnulfa Herrmanna wraz z Orkiestrą Symfoniczną Radia Bawarskiego w monachijskiej Herkulessaal. W 2016  roku Petersen śpiewała tytułową partię w światowej premierze opery Mackbeth Franka Schwemmera w Berlinie. W ubiegłym roku wykonywała główną rolę w operze Der Mieter Arnulfa Herrmanna.

 

 

 

 

 


Andrew Redmond

Andrew Redmondurodził się w Dublinie i od wczesnych lat pobierał naukę gry na fortepianie oraz śpiewu. W latach 1995-2000 studiował śpiew w Royal Irish Academy of Music w Dublinie, uczestnicząc w licznych kursach mistrzowskich, prowadzonych m.in. przez Thomasa Hampsona, Joan Patenaude-Yarnell, Mikaela Eliasona i Suzanne Murphy, a w 2001 r. podjął studia podyplomowe w Konserwatorium im. Richarda Straussa w Monachium u Kari Løvaas, Krisztiny Láki i Donalda Sulzena, które ukończył w 2004 r.

Regularnie występował jako solista w kraju i za granicą, wykonując m. in. Pasję wg św. Mateusza (pod batutą Eckharda von Garniera), Pasję wg św. Jana, Mszę h-moll i Oratorium na Boże Narodzenie J. S. Bacha,, Requiem W. A. Mozarta, oratoria Mesjasz i Izrael w Egipcie G. F. Händla, Requiem Tigrana Mansuriana, Membra Jesu Nostri Dietricha Buxtehudego, Te Deum Marc-Antoine’a Charpentiera i Combattimento di Tancredi e Clorinda Claudia Monteverdiego.

W zakresie repertuaru operowego można go było usłyszeć w Jasiu i Małgosi Engelberta Humperdincka, Albercie Herringu Benjamina Brittena, Trial by Jury Gilberta i Sullivana, L’Egisto Francesca Cavallego, Mojżeszu i Aaronie Arnolda Schönberga, Makbecie Giuseppe Verdiego i Don Giovannim W. A. Mozarta.

Artysta regularnie współpracuje z Fryburską Orkiestrą Barokową, Akademie für Alte Musik Berlin, Filharmonikami Monachijskimi, Concerto Italiano i Sharoun Ensemble, koncertując z takimi dyrygentami jak René Jacobs, James Levine, Hans-Christoph Rademann, Daniel Reuss czy Rinaldo Alessandrini.

Andrew Redmond nie stroni również od śpiewu zespołowego, będąc od 2005 r. stałym członkiem RIAS Kammerchor.

Do jego ostatnich dokonań koncertowych należy występ w Konzerthaus Berlin pod batutą Ivána Fischera, gdzie zaprezentował się w repertuarze mozartowskim.