Olivier Messiaen

Symfonia Turangalîla na fortepian, fale Martenota i wielką orkiestrę

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Matan Porat
fortepian
Valérie Hartmann-Claverie
fale Martenota

Olivier Messiaen (1908-1992) wypracował najbardziej oryginalny język muzyczny XX wieku. Reguluje on zasady melodii, harmonii, rytmu, instrumentacji. Ale nie jest to system hermetyczny, wręcz przeciwnie. Bo chyba tylko Igor Strawiński może się równać z Messiaenem pod względem erudycyjnego zakorzenienia w całej tradycji muzyki Zachodu (łącznie z antyczną Grecją). Jednak chłonność Messiaena obejmowała kultury muzyczne całego świata. Najwięcej czerpał z Indii, które zafrapowały go przede wszystkim bogactwem figur rytmicznych.

Turangalîla (1946-48) należy to tzw. trylogii tristanowkiej (obok „andyjskich” pieśni Harawi, 1945, oraz chóralnych Cinq rechants, 1948). To hołd złożony Wagnerowi. Sanskrycki tytuł oznacza pieśń miłości a zarazem apoteozę ruchu, życia i śmieci. Odwołuje się do tańca Śiwy, stwórczego i niszczącego zarazem. W dziesięciu częściach, symetrycznie zakomponowanych, ujawnia się głębsza dynamika. Przechodzimy od stanu przerażenia (początek: temat posągów, inspirowany rzeźbą aztecką), przez miłość (cz. VI: Ogród miłosnego snu, nawiązująca do obrazów Hieronima Boscha) aż do bezgranicznej, ponadludzkiej chwały i radości (finał). Dwa instrumenty mają tu rolę wyróżnioną – fortepian oraz fale Martenota.


Alexander Liebreich

Alexander Liebreichuważany jest za jednego z najaktywniejszych dyrygentów swojego pokolenia. Funkcję dyrektora artystycznego Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach objął w roku 2012, zdobywając w kraju powszechne uznanie jako ten, który odkrył na nowo brzmienie orkiestry i wpisał je w dorobek artystyczny tego szczycącego się bogatą tradycją zespołu. W latach 2006-2016 był także głównym dyrygentem Monachijskiej Orkiestry Kameralnej, która pod jego kierownictwem wprowadziła do repertuaru nowe formy koncertowe i znacząco się rozwinęła. W latach 2011-2014 jako dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Tongyeong (TIMF) w Południowej Korei, wywarł istotny wpływ na dalszy dynamiczny rozwój Festiwalu. Pod jego kierownictwem artystycznym w maju 2016 roku w nowej sali koncertowej NOSPR odbyła się druga już edycja Fstiwalu Katowice Kultura Natura.

Z wyjątkową intuicją i biegłością Liebreich nieustannie poszukuje nowych perspektyw artystycznych. Ma głęboką świadomość historycznego, politycznego i społecznego wymiaru muzyki; uważa, iż przedstawianie i utrwalanie teraźniejszości jest obowiązkiem wobec przyszłości. Muzyka wokalna od zawsze pełniła w jego życiu szczególną rolę. Urodzony w Ratyzbonie, od wczesnych lat chłonął tradycję chóralną swego rodzinnego miasta. Oprócz dyrygentury studiował śpiew, zajmując się także filologią romańską i historią muzyki. Prowadził wiele wybitnych orkiestr, występując w znakomitych salach koncertowych – ostatnio w Musikverein w Wiedniu, Suntory Hall w Tokio i Cité de la Musique w Paryżu.


NOSPR

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego reprezentującego Polskę na międzynarodowej scenie artystycznej. Zespół utworzył w 1935 w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. Przez okres funkcjonowania zespołu jego dyrektorami artystycznymi byli tak wybitni dyrygenci, jak Witold Rowicki, Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit i Gabriel Chmura. 31 sierpnia 2012 funkcję dyrektora artystycznego i I dyrygenta  objął Alexander Liebreich. Pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym – Jan Krenz.

Z zespołem występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów, m.in. Martha Argerich, Leonard Bernstein, Placido Domingo, Barbara Hendricks, Paweł Klecki, Kiryłł Kondraszyn, Witold Lutosławski, Mischa Maisky, Neville Marriner, Kurt Masur, Ivan Monighetti, Kun Woo Paik, Krzysztof Penderecki, Maurizio Pollini, Mścisław Rostropowicz, Artur Rubinstein, Jerzy Semkow, Isaac Stern czy Krystian Zimerman.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia orkiestra zrealizowała ponad 200 płyt CD dla wielu renomowanych wytwórni (m.in. Decca, EMI, Philips, Chandos, Naxos). Za dokonania fonograficzne NOSPR wyróżniony został licznymi nagrodami, m.in. Diapason d’Or Grand Prix du Disque de la Nouvelle Académie du Disque, Cannes Classical Award, Midem Classical Award.

Orkiestra występowała niemal we wszystkich krajach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. W ostatnich latach NOSPR zrealizowała wiele projektów, m.in. Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara. Od 2005 NOSPR jest organizatorem biennale – Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.