Sala Koncertowa NOSPR

Program

Ludwig van Beethoven

VI Symfonia Pastoralna

Alexander von Zemlinsky

Symfonia liryczna

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Michael Nagy
baryton

„Więcej uczucia niż malarstwa” – tak brzmi uwaga, jaką umieścił w partyturze VI Symfonii „Pastoralnej” (1808) Ludwig van Beethoven (1770-1827). Zrozumiałe to zastrzeżenie, bo tytuły poszczególnych części (I. Pojawienie się przyjemnych uczuć po przybyciu na wieś, II. Scena nad strumieniem, III. Zabawa wieśniaków, IV. Burza, V. Pieśń pastuszka – radosne i dziękczynne odczucia po burzy) mogłyby sugerować bardziej naiwne odczytanie jej przesłania. Mimo że już przed Beethovenem uprawiano gatunek symfonii programowej (m.in. Carl Ditters von Dittersdorf), dopiero „Pastoralna” stała się kamieniem milowym w historii muzyki, otwierając wielki rozdział programowości romantycznej (a także eksperymenty formalne: nikt nie napisał wcześniej symfonii pięcioczęściowej). A jednak jest ona z ducha oświeceniowa, a właściwie – sentymentalna, jakby z Marzeń samotnego wędrowca Rousseau poczęta. To hymn na część prostoty, natury i przyrodzonej dobroci.

Alexander von Zemlinsky (1871-1942), dziś powoli przywracany naszej pamięci, należał do śmietanki artystycznej modernistycznego Wiednia. Cenili go nadzwyczajnie Bruckner (u którego studiował), Brahms (polecał go wydawcom), Mahler (dyrygował jego operą), Schönberg (ożenił się z jego siostrą), Webern i Berg. Ten ostatni złożył mu wiekopomny hołd w postaci Suity lirycznej na kwartet smyczkowy, nawiązującej do Symfonii lirycznej (1923) Zemlinsky’ego. Dzieło to jest odpowiedzią na Mahlerowską Pieśń o ziemi, także przeznaczone na sopran i baryton oraz orkiestrę, i także wykorzystujące egzotyczną poezję (Mahler – chińską, Zemlinsky – wiersze Rabindranatha Tagore, podówczas sławnego Noblisty rodem z południa Indii). Jest to siedem pieśni o miłości nieszczęśliwej i o rozstaniu. Sopran i baryton śpiewają je na zmianę, nigdy w duecie. Ale owiewa je mistyczna aura, oddana za pomocą niuansów barwy i harmonii, które czarują i zniewalają – tym bardziej, że po dekadach zapomnienia możemy je odkrywać jakby na nowo. [Marcin Trzęsiok]


Alexander Liebreich

Alexander LiebreichPierwszy dyrygent i dyrektor artystyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.

Laureat International Classical Music Awards, nominowany do nagrody Grammy (2018).

W zakresie sztuki dyrygenckiej kształcił się w Hochschule für Musik und Theater
w Monachium i Mozarteum w Salzburgu. Silny wpływ na jego osobowość artystyczną
i warsztat wywarli głównie Michael Gielen, Nikolaus Harnoncourt i Claudio Abbado.

Koncertował z wieloma orkiestrami i solistami o międzynarodowej renomie. W latach 2006–2016 pełnił funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego Münchener Kammerorchester, z którą dokonał licznych nagrań płytowych. W październiku 2016 roku Bawarskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Nauki i Sztuki przyznało mu nagrodę specjalną w dziedzinie kultury.

Alexander Liebreich jest dyrektorem artystycznym Richard Strauss Festival w Garmisch-Partenkirchen i przewodniczącym Towarzystwa Richarda Straussa, jako następca Wolfganga Sawallischa i Brigitte Fassbaender.

We wrześniu 2018 roku objął stanowisko głównego dyrygenta i dyrektora artystycznego Praskiej Radiowej Orkiestry Symfonicznej. W październiku tego samego roku otrzymał również nagrodę Opus Klassik.


© Bartek Barczyk
© Bartek Barczyk

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego, reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. Orkiestra współpracowała z jednymi z największych kompozytorów drugiej połowy XX wieku – Witoldem Lutosławskim, Henrykiem Mikołajem Góreckim i Krzysztofem Pendereckim, wielokrotnie prezentując pierwsze wykonania ich dzieł.

Zespół utworzył w 1935 roku w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. W 1945 roku orkiestrę reaktywował w Katowicach Witold Rowicki. W 1947 roku dyrekcję artystyczną objął ponownie Fitelberg. Po jego śmierci (1953) zespołem kierowali kolejno: Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit, Gabriel Chmura oraz ponownie Jacek Kaspszyk.

We wrześniu 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR została Joanna Wnuk-Nazarowa. W sierpniu 2012 roku funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego objął Alexander Liebreich. Od września 2018 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR jest Ewa Bogusz-Moore.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia zespół ma w swoim dorobku ponad 200 albumów, za które został wyróżniony m.in. nagrodami Diapason d’Or, Grand Prix du Disque, International Classical Music Award. Wraz z NOSPR występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów. Orkiestra koncertowała podczas licznych tournées i festiwali na całym świecie – niemal we wszystkich państwach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. Zrealizowała szereg projektów, w tym Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara, Muzyczne podróże morskie.

Od 2015 roku NOSPR – laureat nagrody specjalnej International Classical Music Award 2018 – jest organizatorem Festiwalu Katowice Kultura Natura, a od 2005 roku Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.