Sala Koncertowa NOSPR

Program

Piotr Czajkowski

Uwertura-fantazja Romeo i Julia

Hector Berlioz

Śmierć Kleopatry

Scena liryczna na głos i orkiestrę do słów Pierre-Ange’a Vieillarda

Igor Strawiński

Król Edyp

Opera-oratorium w 2 aktach z prologiem według Sofoklesa do tekstu Jeana Cocteau

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Chór Opery i Filharmonii Podlaskiej
Violetta Bielecka
kierownik chóru
Michael Weinius
Edyp
tenor
Tanja Ariane Baumgartner
Jokasta
mezzosopran
Krešimir Stražanac
bas-baryton
Kreon
Oleg Tsibulko
bas
Tejrezjasz
Piotr Maciejowski
Pasterz
tenor
Jan Żądło
baryton
Posłaniec
Zbigniew Zamachowski
recytacja
narrator

Debussy stwierdził kiedyś, że muzyka zaczyna się tam, gdzie słowo traci moc wyrażania tego, co niewyrażalne. Nic dziwnego, że nie znosił Berlioza – kompozytora, którego muzyka przypomina monumentalny teatr ekspresji wywiedzionej wprost ze słowa. Niewielu twórców z taką wyobraźnią i znawstwem sięgało do inspiracji literackich – Berliozowska Śmierć Kleopatry (1829), zuchwała pod względem harmonicznym, pozbawiona tradycyjnego podziału na arie i recytatywy, nie znalazła jednak uznania jurorów Prix de Rome – mimo oczywistych odniesień nie tylko do finałowej sceny Antoniusza i Kleopatry, lecz także monologu młodziutkiej kochanki z Romea i Julii Szekspira.

Czajkowski (1840–1893) Berlioza podziwiał, ale nie mógł się pogodzić z nieodłącznym od jego twórczości „żywiołem brzydoty”. Swoją uwerturę-fantazję Romeo i Julia (1869, rew. 1870, 1880) przerabiał dwukrotnie. Wersja ostateczna niesie z sobą potężny ładunek emocji. Są to jednak emocje „piękne”, dalekie od prawdy dramatycznej z utworów Berlioza (1803–1869), o której Schumann napisał kiedyś, że „olśniewa jak błysk światła, ale też pozostawia po sobie zapach siarki”.

Całkiem inne podejście do kulturowo-literackiego źródła inspiracji zaprezentował Strawiński (1882–1971), pisząc swą operę-oratorium Król Edyp (1927). Postanowił wydobyć z tragedii Sofoklesa esencję i uwolnić się od przymusu dramatyzowania narracji muzycznej. Neoklasyczna kompozycja Strawińskiego wyznacza powrót do stanu, w którym i słowo, i muzyka mogły wyrażać to, co niewyrażalne.

 

Dorota Kozińska


Alexander Liebreich

Alexander LiebreichPierwszy dyrygent i dyrektor artystyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.

Laureat International Classical Music Awards, nominowany do nagrody Grammy (2018).

W zakresie sztuki dyrygenckiej kształcił się w Hochschule für Musik und Theater
w Monachium i Mozarteum w Salzburgu. Silny wpływ na jego osobowość artystyczną
i warsztat wywarli głównie Michael Gielen, Nikolaus Harnoncourt i Claudio Abbado.

Koncertował z wieloma orkiestrami i solistami o międzynarodowej renomie. W latach 2006–2016 pełnił funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego Münchener Kammerorchester, z którą dokonał licznych nagrań płytowych. W październiku 2016 roku Bawarskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Nauki i Sztuki przyznało mu nagrodę specjalną w dziedzinie kultury.

Alexander Liebreich jest dyrektorem artystycznym Richard Strauss Festival w Garmisch-Partenkirchen i przewodniczącym Towarzystwa Richarda Straussa, jako następca Wolfganga Sawallischa i Brigitte Fassbaender.

We wrześniu 2018 roku objął stanowisko głównego dyrygenta i dyrektora artystycznego Praskiej Radiowej Orkiestry Symfonicznej. W październiku tego samego roku otrzymał również nagrodę Opus Klassik.


© Bartek Barczyk
© Bartek Barczyk

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego, reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. Orkiestra współpracowała z jednymi z największych kompozytorów drugiej połowy XX wieku – Witoldem Lutosławskim, Henrykiem Mikołajem Góreckim i Krzysztofem Pendereckim, wielokrotnie prezentując pierwsze wykonania ich dzieł.

Zespół utworzył w 1935 roku w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. W 1945 roku orkiestrę reaktywował w Katowicach Witold Rowicki. W 1947 roku dyrekcję artystyczną objął ponownie Fitelberg. Po jego śmierci (1953) zespołem kierowali kolejno: Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit, Gabriel Chmura oraz ponownie Jacek Kaspszyk.

We wrześniu 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR została Joanna Wnuk-Nazarowa. W sierpniu 2012 roku funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego objął Alexander Liebreich. Od września 2018 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR jest Ewa Bogusz-Moore.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia zespół ma w swoim dorobku ponad 200 albumów, za które został wyróżniony m.in. nagrodami Diapason d’Or, Grand Prix du Disque, International Classical Music Award. Wraz z NOSPR występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów. Orkiestra koncertowała podczas licznych tournées i festiwali na całym świecie – niemal we wszystkich państwach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. Zrealizowała szereg projektów, w tym Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara, Muzyczne podróże morskie.

Od 2015 roku NOSPR – laureat nagrody specjalnej International Classical Music Award 2018 – jest organizatorem Festiwalu Katowice Kultura Natura, a od 2005 roku Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.


Chór Opery i Filharmonii Podlaskiej

Chór Opery i Filharmonii PodlaskiejPowstał z inicjatywy Violetty Bieleckiej i Marcina Nałęcz-Niesiołowskiego w marcu 2006 roku. Trzon zespołu stanowią artyści śpiewający przez wiele lat w Białostockim Chórze Kameralnym „Cantica Cantamus”, prowadzonym przez obecnego dyrygenta i kierownika artystycznego chóru – Violettę Bielecką.

Repertuar zespołu obejmuje muzykę chóralną a cappella, formy operowe i oratoryjne, w tym największe dzieła muzyki sakralnej, wykonywane we współpracy z wybitnymi polskimi i zagranicznymi formacjami, pod kierownictwem światowej sławy dyrygentów.

Chór prowadzi ożywioną działalność koncertową w kraju i za granicą. Występuje w prestiżowych salach koncertowych oraz jest zapraszany do udziału w renomowanych festiwalach, m.in. Wielkanocnym Festiwalu Ludwiga van Beethovena, Wratislavii Cantans, Warszawskiej Jesieni, Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” i Festiwalu Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera”. Ze znakomitym przyjęciem publiczności i krytyki spotkał się występ zespołu z towarzyszeniem Orkiestry Symfonicznej Teatru Maryjskiego pod batutą Walerija Giergijewa podczas XVI Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena w Filharmonii Narodowej, gdzie wykonał kantatę Aleksander Newski S. Prokofiewa. Obecnie chór współpracuje m.in. z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina w Warszawie, uczestnicząc w kolejnych edycjach Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego „Chopin i jego Europa”.

W roku 2018 zespół dokonał nagrań Halki i Strasznego dworu, a w styczniu 2019 na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej zainaugurował Rok Moniuszkowski wykonaniem koncertowej wersji Halki w języku włoskim (w XIX-wiecznym tłumaczeniu).


Michael Weinius

Michael WeiniusEdukację muzyczną rozpoczął w Sztokholmie. W 1993 r. zadebiutował jako Guglielmo w Così fan tutte W.A. Mozarta, co utorowało mu drogę do dalszej kariery artystycznej.

Występował na deskach większości teatrów operowych w Szwecji, śpiewając takie partie, jak Renato w Balu maskowym i Markiz Posa w Don Carlosie G. Verdiego oraz Marcello w Cyganerii G. Pucciniego.

Zasłynął również jako wykonawca ról w operach współczesnych (Cry Wolf H. Geforsa, Jeppe i Bathsheba S.D. Sandströma). Jest stale zapraszany do udziału w recitalach i projektach wokalno-instrumentalnych na całym świecie, m.in. we Francji, w Danii, Norwegii, Austii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Belgii i Stanach Zjednoczonych.

Otrzymał wiele prestiżowych nagród, m.in. Gösta Winbergh Award (2004) i Birgit Nilsson Prize (2006).

Jego zróżnicowany repertuar obejmuje liczne kreacje sceniczne, wśród których można wyróżnić takie partie, jak Laca Klemeň w Jenůfie L. Janáčka (Norrlandsoperan), Don José w Carmen G. Bizeta (Royal Stockholm Royal Philharmonic Orchestra, dyr. Marc Soustrot), Riccardo w Balu maskowym G. Verdiego (Malmö Opera), Siergiej w Lady Makbet mceńskiego powiatu D. Szostakowicza (Värmlandsoperan) oraz role wagnerowskie (Loge w Złocie Renu, Zygmunt w Walkirii, partie tytułowe w ParsifaluLohengrinieTristanie i Izoldzie) prezentowane m.in. na deskach Deutsche Oper am Rhein, Bayerische Staatsoper, Deutsche Oper Berlin, Staatstheater Kassel, Opera North i Opery Królewskiej w Sztokholmie.


Tanja Ariane Baumgartner

Tanja Ariane BaumgartnerJeden z wiodących głosów mezzosopranowych naszych czasów. Do licznych, owacyjnie przyjętych przez międzynarodową krytykę kreacji operowych Baumgartner należą m.in. role bohaterek Wagnerowskich: Fryki w Złocie Renu i Walkirii, Ortrudy w Lohengrinie, Kundry w Parsifalu, Brangeny w Tristanie i Izoldzie.

Od roku 2009 artystka należy do grona solistów Oper Frankfurt, gdzie występowała m.in. jako Carmen w operze G. Bizeta, Cornelia w Juliuszu Cezarze G.F. Händla, Jokasta w Oedipe G. Enescu oraz Tigrana w Edgarze G. Pucciniego. W roku 2013 śpiewała partię Clarion w Capriccio R. Straussa w Royal Opera House Covent Garden w Londynie, a w latach 2015–2016 partię Judyty w Zamku Sinobrodego B. Bartóka w Théâtre du Capitole w Tuluzie. W sezonie artystycznym 2016/2017 zadebiutowała jako Kostelnička w Jenůfie L. Janáčka w Santiago de Chile.

Tanja Ariane Baumgartner regularnie występuje w Staatsoper Hamburg, Vlaamse Opera w Antwerpii, Theater an der Wien i Deutsche Oper Berlin. Zapraszana jest również do współpracy artystycznej podczas Edinburgh Festival, Bayreuth Festival oraz Salzburger Festspiele. W Salzburgu zadebiutowała w roku 2010 jako hrabina Geschwitz w Lulu A. Berga, natomiast dwa lata później wystąpiła w roli Charlotte w Żołnierzach B.A. Zimmermanna. Podczas ostatniej edycji festiwalu kreowała partię Agave/Venus w najnowszej produkcji opery Die Bassariden H.W. Henzego pod batutą Kenta Nagano w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego.


Oleg Tsibulko

Oleg TsibulkoPochodzący z Mołdawii artysta to absolwent prestiżowego programu operowego dla młodych adeptów sztuki muzycznej Teatru Bolszoj w Moskwie. Laureat II nagrody w konkursie Neue Stimmen 2013 w Gütersloh.

Już na początku kariery artystycznej został doceniony za interpretacje ról takich jak Oroe w Semiramidzie G. Rossiniego, Banko w Makbecie G. Verdiego, Sarastro w Czarodziejskim flecie W.A. Mozarta, hrabia Rodolfo w Lunatyczce V. Belliniego i generał Polkan w Złotym koguciku N. Rimskiego-Korsakowa. Współpracował z Canadian Opera Company, Maggio Musicale Fiorentino, Angers-Nantes Opéra, Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie, Opéra de Nice, Teatrem Bolszoj oraz Buxton International Festival i Rossini Festival w Pesaro. Występował pod batutą wybitnych dyrygentów, w gronie których znaleźli się m.in. Zubin Mehta, Vasily Petrenko, Giacomo Sagripanti, Tugan Sochijew i Antony Walker.

Do najważniejszych przedsięwzięć artysty w sezonie 2018/2019 należą występy w Eugeniuszu Onieginie P. Czajkowskiego z Canadian Opera Company w reżyserii Roberta Carsena, w Messa da Requiem Verdiego z Izraelską Orkiestrą Filharmoniczną pod dyrekcją Zubina Mehty oraz w operze-oratorium Oedipus Rex I. Strawińskiego z MDR Sinfonieorchester w Lipsku i Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach. W listopadzie 2019 roku Oleg Tsibulko wystąpi również w Montrealu jako Raimondo w Łucji z Lammermooru G. Donizettiego.


Piotr Maciejowski

Piotr MaciejowskiSwoją edukację muzyczną rozpoczął w Poznańskiej Szkole Chóralnej Jerzego Kurczewskiego, a kontynuował w PSM II stopnia im. F. Chopina w klasie śpiewu solowego Jaromira Trafankowskiego. W 2010 roku rozpoczął studia w poznańskiej Akademii Muzycznej w klasie śpiewu prof. Wojciecha Maciejowskiego. W 2013 roku uzyskał z wyróżnieniem tytuł licencjata. Studia magisterskie odbył w mediolańskim Conservatorio di Musica G. Verdi oraz w poznańskiej Akademii Muzycznej i ukończył z wyróżnieniem w 2015 r. Umiejętności wokalne doskonalił na kursach prowadzonych przez profesorów takich jak: Neil Schiccof, Eytan Pessen, Matthias Rexroth, Izabela Kłosińska, Urszula Kryger, Jerzy Marchwiński, Gerd Uecker czy Sergiei Leiferkus.

Od 2013 roku uczestniczy w projekcie pn. Akademia Operowa przy Operze Narodowej w Warszawie. Współpracuje m. in. z Filharmonią Wrocławską, Filharmonią Poznańską, Filharmonią Opolską, Sinfonią Varsovia. Występował na scenach Opery Poznańskiej (Don Basilio w Weselu Figara, Almaviva w Cyruliku sewilskim) oraz Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie (jako Jonek w Krakowiakach i góralach).  Jest laureatem konkursów ogólnokrajowych jak i międzynarodowych. W 2014 roku wziął udział radiowym nagraniu Requiem W. A. Mozarta, pod dyr. Jerzego Maksymiuka z Chórem Filharmonii Narodowej oraz Polską Orkiestrą Radiową. W tym samym roku wystąpił na Noworocznej Gali Operowej w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej.


Zbigniew Zamachowski

Zbigniew ZamachowskiAktor filmowy i teatralny, autor muzyki i tekstów piosenek. W 1985 r. ukończył Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi.

Jest laureatem licznych nagród, wśród których można wyróżnić m.in. II nagrodę przyznaną podczas 18. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1980), Złote Kaczki, Wiktory, nagrodę im. Aleksandra Bardiniego w ramach 18. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu (1997) czy nagrody za najlepsze pierwszoplanowe role męskie wręczone podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Zasłynął jako wykonawca piosenek z repertuaru Kabaretu Starszych Panów, Agnieszki Osieckiej, Jonasza Kofty, Wojciecha Młynarskiego, Grzegorza Turnaua i własnych kompozycji do tekstów autorskich. Wśród spektakli muzycznych z jego udziałem można wyróżnić m.in. Zimy żal (reż. Magda Umer, Jeremi Przybora; 1988) i Big Zbig Show (reż. Magda Umer; 1992).

Na ekranie zadebiutował w 1981 r., wcielając się w rolę Ryśka w Wielkiej majówce (reż. Krzysztof Rogulski), co utorowało mu drogę do dalszej kariery artystycznej. Zagrał w wielu filmach w reż. Kazimierza Kutza, Krzysztofa Kieślowskiego, Andrzeja Wajdy, Wojciecha Jerzego Hasa, Jacka Bromskiego, Macieja Wojtyszki, Filipa Bajona, Wojciecha Marczewskiego.

Współpracuje z zespołem Teatru Narodowego, prowadzi także działalność pedagogiczną jako wykładowca Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.

Został uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi (2005), Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2015) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2017).