Sala Koncertowa NOSPR

Program

Arthur Honegger

Joanna d’Arc na stosie

Oratorium dramatyczne w 11 scenach z prologiem do tekstu Paula Claudela

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Czeski Chór Filharmoniczny w Brnie
Petr Fiala
kierownik chóru
Warszawski Chór Chłopięcy
Krzysztof Kusiel-Moroz
kierownik chóru
Florence Darel
Joanna (recytacja)
Jacek Borkowski
Brat Dominik (recytacja)
Sarah Aristidou
sopran
Święta Panienka
Marita Solberg
sopran
św. Małgorzata
Gerhild Romberger
alt
św. Katarzyna
Rolf Romei
Porcus/Głos/Herold I/Duchowny
tenor
Marcin Habela
baryton
recytacja
Philippe Tłokiński
recytacja

Joanna, córka uszlachconych włościan z Domrémy w Lotaryngii, odebrała w dzieciństwie staranne wychowanie religijne. W wieku 13 lat złożyła śluby czystości – wkrótce po swoim pierwszym widzeniu, kiedy święty Michał Archanioł, święta Katarzyna i święta Małgorzata zdradzili jej Boży plan wypędzenia Anglików z Francji. W 1429 roku zdołała przekonać Karola VII, by powierzył jej dowództwo odsieczy Orleanu. Pasmo triumfalnych zwycięstw Joanny wywołało zawiść na królewskim dworze. Dziewica Orleańska rok później została ujęta przez Burgundczyków i sprzedana Anglikom. Oskarżono ją o czary i pakt z diabłem. W maju 1431 spłonęła na stosie. Nikt nie stanął w jej obronie.

„Aby zrozumieć czyjeś życie lub jakiś krajobraz, trzeba wybrać właściwy punkt widzenia, a takim jest szczyt. Szczytem życia Joanny d’Arc jest śmierć, stos w Rouen. Z tego szczytu spogląda ona w dramacie, jaki napisałem dla Idy Rubinstein wspólnie z Honeggerem (1892–1955), na wydarzenia, które ją tam przywiodły” – objaśniał Paul Claudel, autor libretta do oratorium Jeanne d’Arc au bûcher (1935). Honegger stworzył dzieło niezwykle emocjonalne i zróżnicowane pod względem formalnym, przeplatając stylizowaną monodię z kunsztowną polifonią, fragmenty recytowane z obszernymi partiami orkiestrowymi. Utwór chwilami przypomina muzykę filmową – również za sprawą nietypowego instrumentarium, w którym poczesną rolę odgrywają fale Martenota, na prawykonaniu obsługiwane przez ich wynalazcę Maurice’a.

 

Dorota Kozińska


Alexander Liebreich

Alexander LiebreichPierwszy dyrygent i dyrektor artystyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.

Laureat International Classical Music Awards, nominowany do nagrody Grammy (2018).

W zakresie sztuki dyrygenckiej kształcił się w Hochschule für Musik und Theater
w Monachium i Mozarteum w Salzburgu. Silny wpływ na jego osobowość artystyczną
i warsztat wywarli głównie Michael Gielen, Nikolaus Harnoncourt i Claudio Abbado.

Koncertował z wieloma orkiestrami i solistami o międzynarodowej renomie. W latach 2006–2016 pełnił funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego Münchener Kammerorchester, z którą dokonał licznych nagrań płytowych. W październiku 2016 roku Bawarskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Nauki i Sztuki przyznało mu nagrodę specjalną w dziedzinie kultury.

Alexander Liebreich jest dyrektorem artystycznym Richard Strauss Festival w Garmisch-Partenkirchen i przewodniczącym Towarzystwa Richarda Straussa, jako następca Wolfganga Sawallischa i Brigitte Fassbaender.

We wrześniu 2018 roku objął stanowisko głównego dyrygenta i dyrektora artystycznego Praskiej Radiowej Orkiestry Symfonicznej. W październiku tego samego roku otrzymał również nagrodę Opus Klassik.


© Bartek Barczyk
© Bartek Barczyk

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego, reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. Orkiestra współpracowała z jednymi z największych kompozytorów drugiej połowy XX wieku – Witoldem Lutosławskim, Henrykiem Mikołajem Góreckim i Krzysztofem Pendereckim, wielokrotnie prezentując pierwsze wykonania ich dzieł.

Zespół utworzył w 1935 roku w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. W 1945 roku orkiestrę reaktywował w Katowicach Witold Rowicki. W 1947 roku dyrekcję artystyczną objął ponownie Fitelberg. Po jego śmierci (1953) zespołem kierowali kolejno: Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit, Gabriel Chmura oraz ponownie Jacek Kaspszyk.

We wrześniu 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR została Joanna Wnuk-Nazarowa. W sierpniu 2012 roku funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego objął Alexander Liebreich. Od września 2018 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR jest Ewa Bogusz-Moore.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia zespół ma w swoim dorobku ponad 200 albumów, za które został wyróżniony m.in. nagrodami Diapason d’Or, Grand Prix du Disque, International Classical Music Award. Wraz z NOSPR występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów. Orkiestra koncertowała podczas licznych tournées i festiwali na całym świecie – niemal we wszystkich państwach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. Zrealizowała szereg projektów, w tym Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara, Muzyczne podróże morskie.

Od 2015 roku NOSPR – laureat nagrody specjalnej International Classical Music Award 2018 – jest organizatorem Festiwalu Katowice Kultura Natura, a od 2005 roku Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.


Czeski Chór Filharmoniczny w Brnie

Czeski Chór Filharmoniczny w Brniezajmuje istotną pozycję wśród europejskich zespołów chóralnych. Liczne sukcesy zawdzięcza przede wszystkim współpracy z dyrygentem Petrem Fialą, założycielem i kierownikiem formacji. Fiala prowadzi aktywną działalność artystyczną od ponad pięciu dekad. Jest również kompozytorem, w którego dorobku znajduje się blisko 180 utworów.

Zespół ceniony jest przez krytyków za stopliwe brzmienie oraz wyrazistą ekspresję. Specjalizuje się w wykonawstwie form kantatowo-oratoryjnych, dając blisko 90 koncertów rocznie w kraju i poza jego granicami, otrzymując zaproszenia najważniejszych światowych festiwali. Współpracował z wybitnymi dyrygentami, takimi jak Jiří Bělohlávek, Jakub Hrůša, Zdeněk Mácal, Christian Arming, Dennis Russell Davies, Christoph Eschenbach, Iván Fischer, Lawrence Foster, Nikolaus Harnoncourt, Manfred Honeck, Neeme, Paavo i Kristjan Järvi, Kurt Masur, Zubin Mehta, Yannick Nézet-Séguin, Sir Roger Norrington, Sir Simon Rattle oraz Helmuth Rilling.

Nagrania Czeskiego Chóru Filharmonicznego otrzymały wiele nagród i wyróżnień, m.in. w roku 2007 Echo Klassik w dwóch kategoriach: Zespół Roku za album z motetami Antona Brucknera oraz Nagranie Roku za oratorium Chrystus Ferenca Liszta. Rok później chór został nominowany do nagrody muzycznej duńskiego radia P2 w kategorii Album Symfoniczny Roku za Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke Paula von Klenau. Rok 2009 przyniósł zespołowi Preis der deutschen Schallplattenkritik w uznaniu dla albumu Requiem für einen jungen Dichter Bernda Aloisa Zimmermanna. Zarejestrowane przez chór Requiem Antonína Dvořáka otrzymało z kolei prestiżowe wyróżnienie Tokusen, przyznawane przez „The Record Geijutsu Disc Review”.


Warszawski Chór ChłopięcyWarszawski Chór Chłopięcy powstał w roku 1990 z inicjatywy ówczesnego rektora Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie prof. Andrzeja Chorosińskiego. Założycielem, dyrektorem artystycznym i dyrygentem chóru jest profesor AMFC (obecnie Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina) Krzysztof Kusiel-Moroz. Od roku 1998 istnieje także chór męski, w skład którego wchodzą wychowankowie chóru chłopięcego – obecnie uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci.

Chór wykonuje dzieła niemal wszystkich epok, od średniowiecznego chorału gregoriańskiego po muzykę współczesną. Współpracował z takimi dyrygentami jak Antoni Wit, Kazimierz Kord, Grzegorz Nowak, Jacek Kaspszyk, Yoav Talmi, Philippe Herreweghe, Walerij Giergijew i Krzysztof Penderecki, którego utwory na stałe weszły do koncertowego repertuaru zespołu.

W 2006 roku Warszawski Chór Chłopięcy zdobył II miejsce na Europejskim Konkursie Muzykującej Młodzieży w Neerpelt (Belgia) oraz Złote Pasmo na Międzynarodowym Konkursie Śpiewu Chóralnego w Bratysławie (Słowacja). Zwyciężył również w jednym z najsłynniejszych europejskich konkursów: Seghizzi Canto Corale w Gorizii (Włochy, 2007).

Podczas występów zagranicznych chór spotyka się z dużym uznaniem publiczności i krytyki. Odwiedził m.in. Wielką Brytanię, Włochy, Holandię Niemcy, Francję, Litwę oraz Japonię. Śpiewał Pasję według św. Łukasza Pendereckiego na Festival International Echternach w Luksemburgu, Penderecki Festspielle w Münster czy Festspiele Europäische Wochen w Passau. Regularnie współpracuje z polskimi instytucjami muzycznymi, w tym Filharmonią Narodową oraz Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie.

Warszawski Chór Chłopięcy i Męski może pochwalić się bogatym dorobkiem fonograficznym. Dokonał m.in. pierwszego światowego nagrania Star-Child G. Crumba, za które otrzymał nagrodę Grammy 2001.


Florence Darel

Florence DarelFrancuska aktorka urodzona w 1968 roku. Pierwsze kroki na scenie teatralnej stawiała pod okiem Maurice’a Sarrazina, twórcy kompanii teatralnej Grenier de Toulouse. Uznanie publiczności przyniosły jej liczne role filmowe, a zwłaszcza kreacja Camille de la Richardais w miniserialu Hrabia Monte Christo w reżyserii Josée Dayan, gdzie wystąpiła u boku Gérarda Depardieu. Za rolę w filmie Uran (reż. Claude Berri) otrzymała nominację do nagrody Cezar dla najbardziej obiecującej aktorki.


Jacek BorkowskiAktor, urodzony w 1959 roku w Warszawie. W 1981 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Zawodowo związany jest ze stołecznym Teatrem Ateneum.

Borkowski znany jest szerokiej publiczności dzięki rolom w popularnych serialach, takich jak Rodzina Połanieckich, Matki, żony i kochanki, Na Wspólnej oraz Klan. W marcu 2019 roku do dystrybucji kinowej trafiła produkcja Miłość i miłosierdzie w reżyserii Michała Kondrata, w której aktor kreuje postać Księdza Świrskiego.


Marita Solberg

Marita SolbergŚpiewaczka o międzynarodowej renomie, wyróżniająca się imponującym dorobkiem repertuarowym. Laureatka I nagrody w Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Królowej Sonii w Oslo (2001). Od ponad dekady związana jest z zespołem Norweskiej Opery Narodowej, na scenie której wykonywała m.in. partię Mimì w Cyganerii G. Pucciniego – jej interpretacja spotkała się z ogromnym uznaniem recenzentów i została uhonorowana norweską nagrodą krytyków muzycznych. Ponadto Sølberg kreowała role w operach W.A. Mozarta: Donny Elviry w Don Giovannim, Paminy w Czarodziejskim flecie, Hrabiny Rozyny w Weselu Figara.

Istotne miejsce w jej działalności artystycznej zajmują wykonania dzieł klasyczno-romantycznych w wersjach estradowych. Śpiewała partie solowe w takich utworach, jak Msza c-moll KV 427 Mozarta z towarzyszeniem Orchestre de Paris, II Symfonia G. Mahlera z Norweską Orkiestrą Radiową czy Cztery ostatnie pieśni R. Straussa z Orkiestrą Filharmonii z Oslo. W sezonie 2014/2015 wystąpiła m.in. jako Antonia w Opowieściach Hoffmanna J. Offenbacha i Solwejga w operze Peer Gynt Jüriego Reinvere’a, która miała światową premierę w Norweskiej Operze Narodowej. Wzięła udział w wykonaniach Ein deutsches Requiem J. Brahmsa wraz z Orchestre de Paris w Wiedniu i Paryżu, Glorii F. Poulenca z towarzyszeniem BBC National Orchestra of Wales oraz III Symfonii H.M. Góreckiego z orkiestrą Sinfonia Varsovia. Śpiewaczka odbyła też europejskie tournée z Les Musiciens du Louvre pod dyrekcją Marca Minkowskiego.


Gerhild Romberger„Przepiękny alt, który promieniuje niezwykłym ciepłem i miłością: raz matki, raz kochanki – gdy śpiewa Gerhild Romberger czas staje w miejscu” pisali krytycy „Süddeutsche Zeitung”.

Dysponująca głosem o niezwykle szerokiej skali artystka urodziła się w Sögel (Emsland, Niemcy). Studiowała w Hochschule für Musik w Detmold pod kierunkiem cenionych interpretatorów liryki wokalnej, Mitsuko Shirai i Hartmuta Hölla. Obecnie prowadzi klasę śpiewu w Detmold oraz w Folkwang Universität der Künste w Essen.

W repertuarze artystki znajdują się pieśni oraz znane oratoria i koncerty przeznaczone na głos altowy i mezzosopranowy – od barokowych, poprzez klasyczno-romantyczne, aż po dwudziestowieczne. W dotychczasowej karierze artystycznej Romberger współpracowała m.in. z Manfredem Honeckiem (partie solowe w symfoniach G. Mahlera) i Walterem Braunfelsem (msze L. van Beethovena). Występowała z Filharmonikami Berlińskimi pod dyrekcją Gustava Dudamela, Los Angeles Philharmonic pod dyrekcją Herberta Blomstedta, Gewandhausorchester w Lipsku pod dyrekcją Riccarda Chailly’ego czy Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks pod dyrekcją Bernarda Haitinka.

Owacyjnie przyjęte przez krytykę były m.in. kreacje artystki w Stabat Mater K. Szymanowskiego z Radio Filharmonisch Orkest z Markusem Stenzem oraz w II Symfonii K.A. Hartmanna z towarzyszeniem Filharmoników Wiedeńskich z Ingo Metzmacherem. Gerhild Romberger wzięła również udział w europejskim tournée wraz z Budapest Festival Orchestra, kierowaną przez Ivána Fischera, w ramach którego wykonano Pieśń o ziemi Mahlera m.in. w Zurychu, Genewie, Paryżu, Kolonii, Lugano i Budapeszcie.


Marcin HabelaAbsolwent Conservatoire national supérieur de musique w Paryżu i Studia Operowego w Marsylii (CNIPAL), gdzie studiował pod kierunkiem takich pedagogów jak Teresa Żylis-Gara, Robert Tear, Gary Macby, Régine Crespin, Rachel Yakar i Siergiej Leiferkus. Cieszy się nieustannym uznaniem międzynarodowej krytyki i publiczności, śpiewając na najbardziej prestiżowych europejskich scenach operowych, m.in. w Lyonie, Montpellier, Marsylii, Berlinie, Frankfurcie, Lozannie, Genewie i Bremie. Gościł na międzynarodowych festiwalach, takich jak Festival d’Aix-en- Provence, Festival Radio France, Chorégies d’Orange, Maifestspiele w Wiesbaden, Musique en Côte Basque.

W swoim dorobku ma ponad 40 pierwszoplanowych ról barytonowych. Regularnie współpracuje z Roberto Alagną, José van Damem, Thomasem Hampsonem i Karitą Mattilą. Występował do batutą wiodących dyrygentów, w gronie których znajdują się Sir Simon Rattle, Antonio Pappano, Marco Guidarini oraz Sir Jeffrey Tate. Repertuar koncertowy artysty obejmuje również dzieła oratoryjne i kameralne, w tym utwory pisane specjalnie dla niego przez kompozytorów współczesnych. Nagrywa m.in. dla Radio France, TSR, EMI, RAI, SBB i Decca.

W 2005 roku Marcin Habela otrzymał tytuł profesora zwyczajnego z ramienia francuskiego Ministerstwa Kultury. Obecnie wykłada w Haute École de musique de Genève, pełniąc jednocześnie funkcję dyrektora wydziału wokalnego, a także w konserwatorium w Lyonie.

W listopadzie 2008 roku śpiewak otrzymał nagrodę publiczności dla najlepszego wykonawcy za rolę Raoula Wallenberga w światowej prapremierze opery Michaela Kunzego i Gershona Kingsleya Raoul podczas Opera Competition and Festival with MEZZO TV. W 2015 roku wystąpił w prapremierze opery Pawła Mykietyna Czarodziejska góra na Festiwalu Malta w Poznaniu. Kreował tę partię także na Festiwalu Sacrum Profanum w Krakowie we wrześniu 2015 oraz rok później na festiwalu Warszawska Jesień.