Sala Koncertowa NOSPR

Program

Olivier Messiaen

Symfonia Turangalîla na fortepian, fale Martenota i wielką orkiestrę

Alexander Liebreich
Dyrygent
NOSPR
Matan Porat
fortepian
Valérie Hartmann-Claverie
fale Martenota

Olivier Messiaen (1908-1992) wypracował najbardziej oryginalny język muzyczny XX wieku. Reguluje on zasady melodii, harmonii, rytmu, instrumentacji. Ale nie jest to system hermetyczny, wręcz przeciwnie. Bo chyba tylko Igor Strawiński może się równać z Messiaenem pod względem erudycyjnego zakorzenienia w całej tradycji muzyki Zachodu (łącznie z antyczną Grecją). Jednak chłonność Messiaena obejmowała kultury muzyczne całego świata. Najwięcej czerpał z Indii, które zafrapowały go przede wszystkim bogactwem figur rytmicznych.

Turangalîla (1946-48) należy to tzw. trylogii tristanowkiej (obok „andyjskich” pieśni Harawi, 1945, oraz chóralnych Cinq rechants, 1948). To hołd złożony Wagnerowi. Sanskrycki tytuł oznacza pieśń miłości a zarazem apoteozę ruchu, życia i śmieci. Odwołuje się do tańca Śiwy, stwórczego i niszczącego zarazem. W dziesięciu częściach, symetrycznie zakomponowanych, ujawnia się głębsza dynamika. Przechodzimy od stanu przerażenia (początek: temat posągów, inspirowany rzeźbą aztecką), przez miłość (cz. VI: Ogród miłosnego snu, nawiązująca do obrazów Hieronima Boscha) aż do bezgranicznej, ponadludzkiej chwały i radości (finał). Dwa instrumenty mają tu rolę wyróżnioną – fortepian oraz fale Martenota.


Alexander Liebreich

Alexander LiebreichPierwszy dyrygent i dyrektor artystyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach.

Laureat International Classical Music Awards, nominowany do nagrody Grammy (2018).

W zakresie sztuki dyrygenckiej kształcił się w Hochschule für Musik und Theater
w Monachium i Mozarteum w Salzburgu. Silny wpływ na jego osobowość artystyczną
i warsztat wywarli głównie Michael Gielen, Nikolaus Harnoncourt i Claudio Abbado.

Koncertował z wieloma orkiestrami i solistami o międzynarodowej renomie. W latach 2006–2016 pełnił funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego Münchener Kammerorchester, z którą dokonał licznych nagrań płytowych. W październiku 2016 roku Bawarskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Nauki i Sztuki przyznało mu nagrodę specjalną w dziedzinie kultury.

Alexander Liebreich jest dyrektorem artystycznym Richard Strauss Festival w Garmisch-Partenkirchen i przewodniczącym Towarzystwa Richarda Straussa, jako następca Wolfganga Sawallischa i Brigitte Fassbaender.

We wrześniu 2018 roku objął stanowisko głównego dyrygenta i dyrektora artystycznego Praskiej Radiowej Orkiestry Symfonicznej. W październiku tego samego roku otrzymał również nagrodę Opus Klassik.


© Bartek Barczyk
© Bartek Barczyk

NOSPRpełni rolę ambasadora kulturalnego, reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. Orkiestra współpracowała z jednymi z największych kompozytorów drugiej połowy XX wieku – Witoldem Lutosławskim, Henrykiem Mikołajem Góreckim i Krzysztofem Pendereckim, wielokrotnie prezentując pierwsze wykonania ich dzieł.

Zespół utworzył w 1935 roku w Warszawie i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. W 1945 roku orkiestrę reaktywował w Katowicach Witold Rowicki. W 1947 roku dyrekcję artystyczną objął ponownie Fitelberg. Po jego śmierci (1953) zespołem kierowali kolejno: Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit, Gabriel Chmura oraz ponownie Jacek Kaspszyk.

We wrześniu 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR została Joanna Wnuk-Nazarowa. W sierpniu 2012 roku funkcję pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego objął Alexander Liebreich. Od września 2018 roku dyrektorem naczelnym i programowym NOSPR jest Ewa Bogusz-Moore.

Prócz nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia zespół ma w swoim dorobku ponad 200 albumów, za które został wyróżniony m.in. nagrodami Diapason d’Or, Grand Prix du Disque, International Classical Music Award. Wraz z NOSPR występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów. Orkiestra koncertowała podczas licznych tournées i festiwali na całym świecie – niemal we wszystkich państwach Europy, w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i w krajach Zatoki Perskiej. Zrealizowała szereg projektów, w tym Maraton twórczości Góreckiego, Pociąg do muzyki Kilara, Muzyczne podróże morskie.

Od 2015 roku NOSPR – laureat nagrody specjalnej International Classical Music Award 2018 – jest organizatorem Festiwalu Katowice Kultura Natura, a od 2005 roku Festiwalu Prawykonań Polska Muzyka Najnowsza.